روانشناسی

بررسی تاثیر رویکرد راه حل مدار بر افزایش امید و خودکارآمدی در بین مراجعان مراکز مشاوره شهر مشهد
دوره 9، شماره 99، شهریور 1405، صفحات 49 - 65
نویسندگان : محمدرضا عصار عنایتی* 1
1 - کارشناس ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه امام رضا، مشهد، ایران
چکیده :
زمینه و هدف: امید و خودکارآمدی از منابع روان شناختی مثبت و پیش بینی کننده سلامت روان و توانمندی افراد در مواجهه با چالش های زندگی هستند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخله کوتاه مدت راه حل مدار بر افزایش امید و خودکارآمدی مراجعان مراکز مشاوره شهر مشهد انجام شد. این مطالعه با هدف پر کردن خلأ پژوهشی در استفاده از SFBT در جمعیت ایرانی و ارزیابی همزمان چند متغیر روان شناختی مثبت طراحی گردید. روش: پژوهش از نوع آزمایشگاهی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه مراجعان مراکز مشاوره منتخب مشهد در سال ۱۴۰۴ بود که به روش نمونه گیری در دسترس ۶۰ نفر از آنان انتخاب و به دو گروه آزمایشی و کنترل تقسیم شدند. معیارهای ورود شامل سن ۱۸ تا ۳۰ سال، عدم اختلال روانی شدید و تمایل به شرکت در مداخله بود. گروه آزمایشی تحت ۸ جلسه مداخله SFBT قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از پرسشنامه امید (Snyder, 2002) و پرسشنامه خودکارآمدی عمومی (Schwarzer & Jerusalem, 1995) جمع آوری شد و برای تحلیل اثرات مداخله از MANCOVA و ANCOVA استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که مداخله SFBT منجر به افزایش معنادار امید کل، مولفه های مسیرسازی و انگیزش امید، و خودکارآمدی عمومی گروه آزمایشی شد (p < 0.001). اندازه اثرها بزرگ بود (η² ≥ 0.21 و Cohen’s d > 1)، که نشان دهنده اثر بالینی و آماری قوی مداخله است. این نتایج با مطالعات داخلی مانند رحیمی و همکاران (۱۳۹۹)، محمدی و همکاران (۱۴۰۰) و کمالی و همکاران (۱۳۹۸) و مطالعات خارجی مانند Franklin et al. (2021)، Snyder (2002) و Bandura (2022) همسو بود. نتیجه گیری: مداخله کوتاه مدت SFBT یک روش مؤثر و علمی برای افزایش امید و خودکارآمدی مراجعان مراکز مشاوره است و می تواند به عنوان ابزار کارآمد در برنامه های مشاوره ای، روان درمانی و ارتقای سلامت روان عمومی مورد استفاده قرار گیرد. توصیه می شود پژوهش های آینده اثرات طولانی مدت، ترکیبی و در جمعیت های متنوع را بررسی کنند.