موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله پیشرفت های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش 2588-6967 8 90 2025 12 20 بررسی اثربخشی توانبخشی شناختی بر حافظه فعال و اضطراب نوجوانان دارای اختلال اضطراب اجتماعی 107 116 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مریم کارشناس ارشد روانشناسی بالینی کودک و نوجوان، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران محسن دکترای علوم اعصاب شناختی، دانشیار، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران 2025 09 28 زمینه و هدف: اختلال اضطراب اجتماعی یک وضعیت ناتوان کننده می باشد که علائم آن، ترس مشخص و مداوم از تحقیر شدن یا بررسی دقیق توسط دیگران می باشد. افراد دارای اختلال اضطراب اجتماعی از این که چیزی بگویند یا انجام دهند که به نظر آنها تحقیرآمیز یا شرم آور خواهد بود، ترس دارند. هدف این مطالعه بررسی اثربخشی توانبخشی شناختی بر حافظه فعال و اضطراب نوجوانان دارای اختلال اضطراب اجتماعی بود. روش بررسی: این مطالعه از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه گواه و از نظر هدف کاربردی بود. جامعه آماری پژوهش شامل نوجوانان 12 تا 15 ساله دارای اختلال اضطراب اجتماعی شهرستان یزد بود که با روش نمونه گیری در دسترس، 30 نفر را انتخاب و به وسیله روش گمارش تصادفی، 15 نفر از افراد نمونه در گروه آزمایش و 15 نفر در گروه کنترل قرار گرفتند. از تمامی افراد نمونه قبل از انجام مداخله، آزمون حافظة فعّال (دانیمن و کارپنتر، 1980) و پرسشنامه اضطراب اسپنس نسخه کودکان (1997) گرفته شد. در مرحله بعدی پژوهش، افراد گروه آزمایش تحت درمان 8 جلسه توانبخشی شناختی 90 دقیقه ای کاپیتان لاگ (نسخه 2018) قرار گرفتند. سپس از آنها مجددا آزمون حافظة فعّال (دانیمن و کارپنتر، 1980) و پرسشنامه اضطراب اسپنس نسخه کودکان (1997) گرفته شد و در پایان پژوهش، داده ها توسط آزمون آماری تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که توانبخشی شناختی بر حافظه فعال و اضطراب نوجوانان دارای اختلال اضطراب اجتماعی به طور معناداری موثر است( 05/0P<). نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان می دهد که می توان از توانبخشی شناختی گروهی برای بهبود حافظه فعال و اضطراب نوجوانان دارای اختلال اضطراب اجتماعی استفاده کرد. /downloadfilepdf/17786209