موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله پیشرفت های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش 2588-6967 8 91 2026 01 19 پدیدارشناسیِ لحظۀ فهم در کلاس درس: درک تجربۀ مشترک معلم و دانش آموز 1 6 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA زینب دکتری زبان و ادبیات فارسی و مدرس دانشگاه فرهنگیان فاطمه دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین ریحانه دانشجوی کارشناسی دانشگاه فرهنگیان 2025 10 05 این پژوهش با هدف واکاوی ماهیت تجربۀ «لحظۀ فهم» از دیدگاه معلمان و دانش آموزان و تبیین نقش معلم در شکل‌گیری این تجربه، به روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبۀ نیمه ساختاریافته با ۱۲ معلم و ۱۵ دانش آموز دورۀ دوم متوسطه (نظری) جمع‌آوری و با استفاده از روش هفت‌مرحله‌ای کلایزی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که لحظۀ فهم به مثابۀ «گشایش ناگهانی در افق ادراک» تجربه می‌شود که با نشانه‌های عاطفی (نظیر شعف، آرامش) و شناختی (اتصال مفاهیم، شفافیت) همراه است. بسترهای کلیدی شکل‌گیری این لحظه، «ایجاد فضای پرسشگری امن»، «ارائه مثال یا تمثیل هم‌خوان با جهان زیسته ی یادگیرنده» و «تعامل دیالکتیکی معلم و دانش آموز» شناسایی شدند. همچنین، این تجربه در بافت رابطه ای مبتنی بر اعتماد و حضور اصیل معلم معنا می‌یابد. نتایج بر ضرورت توجه به ابعاد عاطفی- اجتماعی یادگیری و غنابخشی به روابط آموزشی در کنار انتقال محتوا تأکید می‌کنند. /downloadfilepdf/17971293